27 Haziran 2011 Pazartesi

Yazılar

<pre>...</pre>
Bazı durumlarda kullanıcı Internet Explorer uygulaması penceresini normalden fazla daraltarak ekranda görüntülenen texti birden fazla satıra bölebilir. Böyle bir durum sözkonusu olduğunda pre tag'ı kullanılır. Pre tag'ı söz konusu texti bir satır olarak değerlendirir ve metne sabit genişlik özelliği verir. Metnin biçim özelliklerini(enter ve tab tuşu) korur. Şekil-9. ve 10.'da pre tag'ı uygulama örneği verilmiştir.

Şekil 9. Pre tag'ı kullanımı

Şekil 10. Pre tag'ı uygulaması sonrası görünüm
Blockquote <blockquote>...</blockquote>
Satırbaşı girintisini arttırarak, aradaki metni diğer metinlerden ayıran tag’dır.
Her Song:
<blockquote>
When I was young, I listened to the radio
waiting for my favorite songs....
</blockquote>
Her Song:
When I was young, I listened to the radio waiting for my favorite songs....

Paragraf ve Hizalama İşlemleri

Herhangi bir text editöründe, metni yazarken satır sonuna gelindiğinde enter tuşuna basarak yazıyı bir alt satıra almak ya da kullanılan text editörün kelime(sözcük) sarma(word wrap) özelliğini devreye sokarak yazmaya çalışılsa da, Internet Explorer uygulamasında görüntülenen şeklinde değişiklik olmaz.
Örneğin metin ağırlıklı bir HTML dosyasını Şekil-1.'de görüldüğü gibi Not Defteri text editörü uygulamasında yazarak, paragrafuygulaması.html adıyla kaydedildiğini varsayalım.

Şekil 1. Not Defteri uygulamasında yazılan paragraf  örnekleri
Dosyayı çalıştırdığımızda, Internet Explorer tarayıcı uygulamasındaki görünümü, Şekil-2.'deki gibi olacaktır.

Şekil 2. paragrafuygulaması.html dosyasının Internet Explorer görünümü
Paragrafları düzenleme işleminde, <P>  tag'ı kullanılır. Paragrafın bittiği yere ya da diğer paragrafın başına <P> paragraf tag'ı yazılır. Bu durum Şekil-3.'de görüntülenmiştir.

Şekil 3. <P> tag'ları ekleme sonrası görünüm
Değişiklik yapılan paragraf uygulaması .html dosyasını kaydedip, Internet Explorer uygulamasında tekrar görüntülendiğinde Şekil-4.'de ki  gibi olur.

Şekil 4. IE uygulamasında <P> tag sonrası görünüm
<P> paragraf tag'ı örnektende görüldüğü gibi sonlandırılmayabilir(</p>), paragraf tag'ı kullanımında yazıların sayfanın sol kenarına, ortasına, sağ kenarına ya da  ve iki kenara hizalanması söz konusu  olduğunda aşağıdaki parametreler ile birlikte kullanılır.
<p align=#>.....</p> #=left, center, right, justify
<p align=center>.........</p>
</p> tag'ına kadar olan tüm metin ortalanacaktır. Eğer kapatılmazsa tüm doküman ortalanacaktır.
<p align=left>..............</p>        
</p> tag'ına kadar olan tüm metin sol kenara hizalanır.
<p align=right>............</p>
</p> tag'ına kadar olan tüm metin sağ kenara hizalanır.
<p align=justify>..........</p>
</p> tag'ına kadar olan tüm metin iki kenara hizalanır.
Paragraf hizalama paragrafları kullanılarak paragrafuygulaması.html dosyasının son şekli, Şekil-5.'de gösterilmiştir.

Şekil 5. Paragraf hizalama parametreleri kullanımı
Paragraf hizalama paragrafları kullanılarak paragrafuygulaması.html dosyası, IE'da görüntülendiğinde son şekli, Şekil-6.'da ki gibi olur.

Şekil 6. IE uygulamasındaki görünüm
<P align="left" style="text-align:justify"> .....</P>
ya da
<P class=MsNormal style="text-align:justify" align="left">.... </P>
tag ve parametreleriyle(class, style) paragraf iki yana yasla işlemleri en düzgün biçimde yapılır. Bu durum, Şekil-7. ve 8'de gösterilmiştir.

Şekil 7.  Ortala ve İki yana yaslı(justıfy) biçimi

Şekil 8.  Ortala ve İki yana yaslı paragraf görünümü
Kolay Sıralama(Numaralı ve Madde İmli Listeler)
HTML dilinde, oluşturulan dökümanlarda madde imli ve numaralı listeler oluşturmak mümkündür. 
Siyah noktalı listeleme(Unordered List-Sırasız Listeler)
<ul><li>...</ul>
Sırasız listeler, liste ögelerinin başına rakam ya da harf değilde içi boş bir daire(disc), içi dolu bir daire(circle) ya da kare(square) şekillerinden biri getirilerek oluşturulan listelerdir.
Bu tip listede de listeleme yaparken <ol> tag’ı yerine <ul> Tag’ı kullanılır, Listenin ögelerinin başına ise, <li> (list item) etiketi getirilir. <ul> tag’ı için parametreler ise şöyle; type için disc (içi dolu daire), circle (içi boş daire), square (içi dolu kare). Compact parametresi ise listenin mümkün olan enaz satır aralığına sahip olmasını sağlar. Compact parametresi sıralı, sırasız listelerde kullanılır.
 
<ul type="square">
<li>Today
<li>Tomorrow
</ul>
  • Today
  • Tomorrow
  <ul>
<li>Today
<li>Tomorrow
</ul>
  • Today
  • Tomorrow
<ul type="square"><li>....<ul>
Kare ya da içi boş bir daire için type parametresi kullanılır.
Sıralı Listeleme(Ordered List)
<ol><li>...</ol>
Başında rakam ya da harf bulunan ve belli bir düzeni takibeden listeleme türüdür.
Start parametresi ile numaralı listenin başladığı rakam ya da harf belirtilir. Liste içine alınacak metinler <ol>...</ol> etiketleri arasına alınarak yazılır.
Bu etiketler listenin başladığını ve bittiğini belirtir. Listenin maddelerinin başına ise <li> (list item) etiketi getirilir.
Bu etikette <br> etiketi gibi sonlandırılmıyor. <ol> etiketine parametreler eklenebilir. Bunlarla listemizin rakamla mı harfle mi başlayacağını (type) yada hangi rakam/harfle başlayacağı (start) belirtilir.
Compact parametresi ise listenin mümkün olan minimum satır aralığına sahip olmasını sağlıyor.
<ol type="A" start="3"><li>....</ol>

<ol type="A" start="3">
<li>Today
<li>Tomorrow
</ol>
  • Today
  • Tomorrow
 
<ol type="I">
<li>Today
<li>Tomorrow
</ol>
  1. Today
  2. Tomorrow
  <ol>
<li>Today
<li>Tomorrow
</ol>
  1. Today
  2. Tommorow
Tanımlama  Listeleri(Definition Lists)
Liste ögelerinin başına rakam, harf ya da herhangi bir şey gelmez. Bunların yerine liste ögeleri sayfada biraz daha içten(girintili) görüntüleniyor. 
Bu listelemede kullanılan tag’lar;
<dl>...</dl>, <dd>...</dd>, <dt>...</dt>
Listenin maddelerini belirtmek için kullanılan <li> tag’ının yerini burada <dd> ve <dt> tag’ları alır.
Aynı şekilde <ol>...</ol> veya <ul>...</ul> tag’ları arasına alınan liste bu sefer <dl>... </dl> arasına yazılır. Yine parametre olarak <dl> etiketi içinde compact ifadesini kullanılabilir.
ÖRNEK UYGULAMA:
<html>
<head> </head>
<body>
<font face="verdana" size="4" color="red">Statik Web Sayfası Tasarımı?</font>
<dl compact>
<dt><font size="3" color="blue">HTML nedir?</font>
<dd><font size="2" color="black">HTML (HyperText Markup Language-Hareketli-Metin İşaretleme Dili) <br> tarayıcılarla görebileceğimiz, <br> internet belgeleri oluşturmaya yarayan bir dildir..</font>
<dt><font size="3" color="blue">HTML'de Temel Unsurlar</font>
<dd><font size="2" color="black">Bu dilde binary veya hexadecimal kodlar yok. <br> HTML dökümanı oluşturmak için ihtiyaç olan şey bir editör. <br>Metin tabanlı, kod yazmayı gerektiren editörler.</font>
<dt><font size="3" color="blue">Listeler</font>
<dd><font size="2" color="black">Sıralı listeler rakam veya harf yada her ikisini içiçe kullanarak liste oluşturmayı, <br>sırasız listeler rakam/harf yerine madde imleri koyarak liste oluşturmayı sağlar...</font>
</dl>
</body></html>

Web tarayıcısındaki görünüm aşağıdaki gibi olacaktır.
işaret stili <li type=#> #=disk, circle, square
<ul>
<li type=disc>ONE
<li type=circle>TWO
<li type=square>THREE
</ul>
  • ONE
  • TWO
  • THREE
 
<ol><li type=a>ONE-ONE
<li>ONE-TWO</ol>
  • ONE-ONE
  • ONE-TWO
  Sıralı Stil <li type=#> #=A, a, I, i, 1
<ol><li type=A>ONE-ONE
<li>ONE-TWO</ol>
  • ONE-ONE
  • ONE-TWO
 
<ol><li type=i>ONE-ONE
<li>ONE-TWO</ol>
  • ONE-ONE
  • ONE-TWO
  <ol><li type=I>ONE-ONE
<li>ONE-TWO</ol>
  • ONE-ONE
  • ONE-TWO
<ol><li type=1>ONE-ONE
<li>ONE-TWO</ol>
  • ONE-ONE
  • ONE-TWO
Numarasına bakarak listeleme
<ol start=#>
#=numara
<ol start=5>
<li type=A>ONE-ONE
<li>ONE-TWO
<ol start=10>
<li>TWO-ONE
<li type=i>TWO-ONE
</ol></ol>
  1. ONE-ONE
  2. ONE-TWO
    1. TWO-ONE
    1. TWO-TWO

Yazı Kontrolu Bir satır atla(satır atlama komutu)

<P>(Paragraf) tagından sonra gelen öge, bir satır boşluk bırakmadan, bir alt satıra geçer.
Haftanın ilk günü hangisidir?<p>Pazartesi
Haftanın ilk günü hangisidir?
Pazartesi
Bir satır aşağıdan yaz <br>
<BR> tagından sonra gelen öge, bir satır boşluk bırakmadan, bir alt satıra geçer.
Haftanın ilk günü hangisidir ?<br>Pazartesi
Haftanın ilk günü hangisidir ?
Pazartesi
Br tag'ı, satır sonunu belirler ve bir alt satıra geçerek satır başı yapar. Br tag’ı satır aralığı yerleştirir, böylece devam eden metin yeni bir satırdan başlar. Ayrıca birden fazla <BR> ve <P> tag’ı düşey boşluk bırakılması istendiğinde kullanılır.
&nbsp; (Non-Breaking Space), ekstra boşluk(yatay) bırakmak için kullanılır. Satırı bölmeyen boşluk anlamındadır.
Aşağıdan devam etme, hep aynı satırdan devam et. <nobr>
Nobr tag’ı, birden fazla kelime ya da bir cümlenin birden fazla satıra bölünmesini engellemek için kullanılır. Uzun metinlerde kelimelerin bir alt satıra bölünmeden tek satırda görüntülenmesini sağlar. Yazı hep aynı satırda yer alır.
<nobr>
Gülümse....
Yarın daha iyi olacaktır.
Hiçbirşey daha kötü olmayacak kadar
kötü değildir..
</nobr>
Gülümse.... Yarın daha iyi olacaktır. Hiçbirşey daha kötü olmayacak kadar kötü değildir..
Kısım Kısım Yazma
<div align=left> ... </div>
<div align=left>Bilgisayar Mühendisliği Bölümü<br> Mühendislik Fakültesi  </div>
Bilgisayar Mühendisliği Bölümü
Mühendislik Fakültesi

<div align=center> Bilgisayar Mühendisliği Bölümü<br> Mühendislik Fakültesi </div>
Bilgisayar Mühendisliği Bölümü
Mühendislik Fakültesi

 <div align=right> Bilgisayar Mühendisliği Bölümü <br> Mühendislik Fakültesi </div>
Bilgisayar Mühendisliği Bölümü
Mühendislik Fakültesi

<div style="margin-left:30"> Metnin sol kenar boşluğu diğerlerine göre 30 piksel arttırılır. </div>
Metnin sol kenar boşluğu diğerlerine göre 30 piksel arttırılır.

Karakter Şekilleri

<font face="#"> ... </font>
#=Yazıtipi ailesi
Face parametresi, matbaacılıkta yazıtipi ailesi belirleme parametresidir. Alternatif fontlar ekler.
<font face="Arial","Tahoma","Times New Roman">
Arial olmazsa Tahoma oda olmazsa Times New Roman yazıtipini kullan</font>
<font face="Arial">Arial...</font>
<font face="Comic Sans MS">Comic Sans MS...</font>
<font face="Courier">Courier...</font>
<font face="Courier New">Courier New...</font>
<font face="MS Sans Serif">MS Sans Serif...</font>
<font face="MS Serif">MS Serif...</font>
<font face="Small Fonts">Small Fonts...</font>
<font face="Symbol">Symbol...</font>
<font face="Times New Roman">Times New Roman...</font>
<font face="WingDings">WingDings...</...</font>

Font Rengi

<i><font size=5><b>Güzel</b> bir <font size=6> gün!</font> </font></i>
Güzel bir gün!

Büyüklük-kombinasyonları

<em>Güzel bir gün!</em> Güzel bir gün!                    
Emphasis, vurgulu metin.Önemle belirtilecek konular için yazı tipini yana yatık(italik) yapar.
<strong>Güzel bir gün!</strong> Güzel bir gün!         
Strong, güçlü vurgu belirtir(koyu yazı).
<code>Güzel bir gün!</code> Güzel bir gün!              
Code, karakterlerin sabit genişlikli olarak görüntülenmesini sağlar.
<samp>Güzel bir gün!</samp> Güzel bir gün!           
Samp, bir tam karakter göstericisi. Çıktı örneği. Kural belirten yazılar için kullanılır.
<kbd>Güzel bir gün!</kbd> Güzel bir gün!                    
Keyborded, Kullanıcı tarafından girilecek metni belirtmeye yarar. Klavye ile girilmesi gereke metin.
<var>Güzel bir gün!</var> Güzel bir gün!                   
Variable, sık değişkenli yazı tiplerinde kullanılır. Değişken metin.
<dfn>Güzel bir gün!</dfn> Güzel bir gün!                   
Definition, Terim açılımı verirken kullanılır. Dışarı biraz eğik çıkar.
<blockquote>Güzel bir gün!</blockquote> Güzel bir gün!  
Blockquote, blok halinde alıntı.
<pre>Güzel bir gün!</pre> Güzel bir gün!                   
Pre, önceden biçimlendirilmiş metin.
<small>Güzel bir gün!</small> Güzel bir gün!            
Small, küçük yazı. Puntoyu 1 ölçü küçültür.
<big>Güzel bir gün!</big> Güzel bir gün!                    
Big, puntoyu bir ölçü büyütür
<blink>Güzel bir gün!</blink>                                       
Blink, yanıp sönen yazı

Başlık Metni ve Fontlar

Başlık(heading) metni formatlarken <h#>heading tag’ı kullanılır. Bu tag'a 1’den 6’ya kadar numara verilir. 1 en büyük boyut, 6 ise en küçük boyuttur.
<h#> ..... </h#>
#=1, 2, 3, 4, 5, 6
<h1>Güzel bir gün!</h1>                  

Güzel bir gün

<h6>Güzel bir gün!</h6>
Güzel bir gün!
<hn align=#>...</hn>
Başlık<Hn> tag'larının hizalama parametresi align (hizalama)'dir. Bu yöntemle başlıklar sayfa içerisinde sola, sağa hizalanabilir ya da ortalanabilir.
<h3 align=center>Merhaba</h3>ortalalanmış başlık

Merhaba

<h3 align=right>Merhaba</h3>sağa hizalanmış başlık

Merhaba


<h3 align=left>Merhaba</h3>sola hizalanmış başlık

Merhaba

<center>...</center>
Center tag'ı sayfadaki metinleri, nesneleri ortalar.
<center>Merhaba</center>

Merhaba
Fontların Büyüklüğü
Font(yazıtipinin) büyüklüğünün ayarlanması için,
<font size=#> ... </font>
tag’ı kullanılır.
Fontun büyüklüğü ya da punto bilgisidir. 1,2,3 gibi değerler alabileceği gibi, doğrudan 10, 12, 14 gibi piksel cinsinden değerler de alabilir.
<font size=+3> Güzel bir gün</font>
#=1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ya da  +#, -#, Rakam arttıkça yazıtipi büyüklüğüde artar.
<font size=7>Güzel bir gün!</font>

Güzel bir gün!
<font size=6>Güzel bir gün!</font>
Güzel bir gün!
<font size=5>Güzel bir gün!</font> 
Güzel bir gün!
<font size=4>Güzel bir gün!</font> 
Güzel bir gün!
<font size=3>Güzel bir gün!</font> 
Güzel bir gün!
<font size=+3>Güzel bir gün!</font>

Güzel bir gün!

<font size=-3>Güzel bir gün!</font>  Güzel bir gün!
<font size=2>Güzel bir gün!</font>  Güzel bir gün!
<font size=1>Güzel bir gün!</font>  Güzel bir gün!
HTML belirtiminde belli bir font büyüklüğü tanımlama imkanı yoktur. Bunun asıl nedeni font büyüklüğünün kullanıcının tarayıcı tarafından kontrol edilmesi ve Web dökümanlarını görmek isteyen kullanıcının istediği font büyüklüğünü seçmesidir. Çeşitli başlık düzeyleri kullanılarak, Web yayımcıları grafik inceleyicilerdeki font büyüklüğü üzerinde bir kontrol sağlamaya çalışmışlardır. Genellikle birinci düzey başlık normal metinden 8 ya da 10 punto daha büyük metinler yaratmakta: ikinci düzey başlık normal metinden 6 ya da 8 punto daha büyük metinler yaratmakta kullanılır ve bu şekilde devam eder.
Bununla birlikte, bu özellikte; yayımcı metnin ortasındaki bir satırın font büyüklüğünü değiştirmek istiyorsa bu özellikten yararlanamaz.
Netscape bu eksikliği gidermek için temel font büyüklüğü tanımlama ve daha sonra font büyüklüğünü bu temel font büyüklüğüne göre değiştirme olanağı vermiştir. Hem Netscape hem de Internet Explorer  <basefont> ve <font> imlerini destekler. Temel font büyüklüğünü 1 ve 7 arasındaki değerleri kullanarak tanımlanabilir.1 değeri, en küçük metin için, 7 değeri ise en büyük metin için kullanılır. Temel font büyüklüğü için önceden belirlenmiş değer standart metin büyüklüğü olan 3’tür.
<basefont size=#>
#=1, 2, 3, 4, 5, 6, 7
Face parametresi ile hangi fontun kullanılacağı belirtilmeyen metinlerin, hangi font ile gösterileceği basefont deyimi ile belirlenir.
<basefont face="tahoma">
Tüm sayfadaki metinleri tahoma fontu ile görüntüler.
 <basefont size="4">
Tüm sayfadaki metinlerin font büyüklüğünü 4 yapar.
<basefont color="red">
Tüm sayfadaki metinlerin rengini kırmızı olarak görüntüler..
<basefont face="tahoma" size="4" color="red">
<basefont> tag'ı genellikle <font> tag'ı ile birlikte kullanılır. <font> tag'ı kullanarak ilgili metnin font büyüklüğü, temel font büyüklüğüne göre ya da belli bir değer kullanarak doğrudan font büyüklüğünü ayarlayabilme özelliğine göre iki şekilde tanımlanabilir. Sayfaya dahil edilmek istenilen ama sayfada fazla yer kaplaması istenmeyen metinleri küçük bir font büyüklüğü ile göstermek mümkündür.
Büyük font büyüklüğü, anahtar kelimelere ya da metnin bir paragrafına dikkat çekilmesi istenildiğinde oldukça yardımcı olur.
Bir paragraftaki bir kelimeyi ya da bir anahtar kelimenin ilk harfini daha büyük yapmak için, font büyüklüğü ayarlanabilir.
Basefont ile tanımlanan font rengi ve büyüklükleri, Web sayfasında tablo kullanılmış ise, tablo içinde yer alan metinler için geçerli olmaz.